คำบรรยาย: ริดสีดวง (Hemorrhoids or Haemorrhoids) เป็นอาการเส้นเลือดขอดชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นบริเวณรอบ ๆ ทวารหนัก (Anus) และลำไส้ส่วนล่าง เมื่อมีการหมุนเหวียนโลหิตไม่ดี เส้นเลือดดำในไส้ตรง (rectal) นั้นไม่มีลิ้นเปิดปิด ดังนั้นปัจจัยที่เพิ่มการอุดตันของการไหลของเลือดในบริเวณดังกล่าว จะทำให้เกิดการก่อตัวของริดสีดวงขึ้น สาเหตุของริดสีดวงทวาร ได้แก่ความอ่อนแอของเส้นเลือดดำอันเนื่องมาจากพันธุกรรม การมีอาการท้องผูกบ่อย ๆ และ/หรือ ความดันในเส้นเลือดดำอันเนืองมาจากความตรึงเครียดระหว่างมีอาการไม่ถ่าย ท้องเสีย ตั้งครรภ์ ยืนหรือนั่งนานและยกของหนัก ๆ ริดสีดวงทวารนั้นแบ่งได้ตามบริเวณที่เกิดและความากน้อยของอาการรุนแรง

ริดสีดวงภายนอก (External Hemorrhoids): เกิดขึ้นในบริเวณใต้แนวระหว่างไส้ตรงกับทวารหนัก อันเป็นบริเวณที่ผิวหนังนั้นเปลี่ยนไปเป็นเยื่อบุผิว ซึ่งอาจเกิดเป็นชนิดก้อนแข็งของเลือดอย่างเต็มรูปแบบ (Thrombotic hemorrhoids) หรืออาจเป็นชนิดเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (cutaneous hemorrhoids)ก็ได้ กรณีเป็นก้อนแข็งของเลือดเกิดเมื่อมีการฉีกขาดของเส้นเลือดและเกิดเป็นก้อนลิ่มเลือด (Thrombus) ในขณะที่ริดสีดวงชนิดเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน จะประกอบไปด้วยร่างแหของเนื่อเยื่อเกี่ยวพันที่ปกคลุมด้วยผิวหนังของทวารหนัก ริดสีดวงชนิดเนื้อเยื่อนี้สามารถเกิดขึ้นบริเวณใดก็ได้ในเส้นรอบวงของทวารหนัก ที่จริงแล้วอาการมักเกิดจากการเกิดก้อนลิ่มเลือดแข็งตัวก่อนแล้วตามมาด้วยการแทนที่ของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน

ริดสีดวงภายใน (Internal Hemorrhoids): ริดสีดวงภายในนี้จะเกิดเหนือแนวระหว่างไส้ตรงกับทวารหนัก และมักพบว่าริดสีดวงภายในนี้จะขยายและยื่นออกมาใต้หูรูดของทวารหนัก

ริดสีดวงภายในและภายนอก หรือริดสีดวงแบบผสม: ริดสีดวงชนิดนี้เป็นการเกิดชนิดริดสีดวงภายในและภายนอกผสมกัน และทำให้เกิดถุงบวมเกิดขึ้น

อาการ:

• ริดสีดวงที่ไม่มีการยื่นออกมานอกทวารหนัก: จะมีเลือดออกให้เห็นบ้าง แต่จะไม่มีความเจ็บปวด
• ริดสีดวงที่ยื่นออกมา: จะมีความเจ็บปวด และมีเลือดออกมาร่วมด้วยได้
• ริดสีดวงอักเสบ: เป็นริดสีดวงทวารที่เจ็บปวดอย่างมาก และมักเต็มไปด้วยก้อนแข็งของลิ่มเลือด (Thrombus)

คำแนะนำ:

• เพิ่มการบริโภคอาหารที่มีกากใยสูง (ผักและผลไม้ ไฟเลียม กลูโคแมนแนน และอื่นๆ)
• การออกกำลังกายก็น่าจะมีประโยชน์ทีเดียว
• หลีกเหลี่ยงการใช้กระดาษชำระที่แข็งกระดางที่มากเกินควร
• บางสภาวะที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับริดสีดวงทวาร ได้แก่: การติดเชื้อยีสต์ (เชื้อยีสต์แคนดิด้า อัลบิแคน) การมีพญาธิ และการแพ้อาหาร

• วิตามิน ซี: 500-1,000 มิลลิกรัม วันละ 3 เวลา (1)
• ฟลาโวนอยส์: 1,000-3,000 (1)
• ซิตรัส ไบโอฟลาโวนอยส์ รูติน หรือเอสเพอริดิน: 3000-6000 มิลลิกรัมต่อวัน (1)
• บัชเชอร์ส บรูม (Rucus aculeatus) สกัด (9-11 % รีสโคจีนิน): 100 มิลลิกรัม วันละ 3 เวลา (1, 2)

• วารีบำบัด
• การรักษาด้วยสมุนไพร
• ตำรายาพื้นบ้าน
• การรักษาด้วยสารอาหาร