ข้อมูลทั่วไป: กรดโฟลิคเป็นสารอาหารในกลุ่มของวิตามินบี ซึ่งถูกจัดลำดับให้เป็นวิตามินบี 9 (1) กรดโฟลิคอาจอยู่ในรูปสารประกอบชนิดอื่นและมีชื่อเรียกต่างๆกันไป เช่น โฟเลท (folate), โฟเลซิน (folacin), แอดซิดัมโฟลิคัม (acidum folicum) และโฟลินไซร์ (folinsyre) (2, 5) กรดโฟลิคมีหน้าที่ในการสังเคราะห์สารพันธุกรรม (DNA) และควบคุมการสร้างกรดอะมิโน (Amino Acids) ซึ่งเป็นหน่วยเล็กที่สุดของโปรตีน กรดโฟลิคเมื่อเข้าสู่ร่างกายจะถูกดูดซึมที่บริเวณลำไส้เล็ก จากนั้นจะถูกส่งไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกาย และในที่สุดจะถูกขับออกจากร่างกายไปกับปัสสาวะในรูปของโฟเลท ซึ่งเป็นรูปแบบเดียวกันกับที่พบในน้ำนมมารดา (2) แต่จากการวิจัยกลับพบว่า ร่างกายสามารถดูดซึมกรดโฟลิคในรูปผลึกได้ดีกว่าโฟเลทในรูปของอาหาร

ปริมาณกรดโฟลิคในอาหารแต่ละชนิด (10)

ประโยชน์: กรดโฟลิคถือได้ว่าเป็นสารอาหารที่สำคัญตัวหนึ่ง ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างเซลล์ใหม่ และมีส่วนช่วยในการเสริมสร้างโครงสร้างที่แข็งแร็งสมบูรณ์ของเซลล์ เราจะวัดปริมาณของโฟเลทในเม็ดเลือดแดงเพื่อเป็นการทำนายภาวะการตั้งครรภ์ของสตรี (1) ทั้งนี้เพราะว่าการได้รับปริมาณกรดโฟลิคหรือโฟเลทอย่างเพียงพอ จะสามารถป้องกันความพิการทางสมองในเด็กทารกแรกเกิดได้

อาการเมื่อขาด: เมื่อมีการขาดโฟเลทจะเกิดความบกพร่องต่อไปนี้

• ภาวะโลหิตจาง (Megaloblastic anemia หรือ Macrocytic anemia) (1, 2, 3, 5) : ภาวะโลหิตจางชนิดนี้เกิดขึ้นเพราะมีการปล่อยเม็ดเลือดแดงที่ยังไม่โตเต็มที่ออกมาล่องลอยในกระแสเลือด เนื่องจากมีเม็ดเลือดแดงที่โตไม่เต็มที่ไม่เพียงพอ ซึ่งเม็ดเลือดแดงที่โตไม่เต็มที่นี้จะมีขนาดใหญ่กว่าเม็ดเลือดแดงปกติที่โตเต็มที่แล้ว
• ความพิการทางสมอง (Neural tube defect) (3, 5, 6) : คือความผิดปกติในการก่อรูปของระบบเส้นประสาทในกระดูกสันหลังของเด็กแรกเกิด เมื่อแม่ขาดโฟเลท หรือกรดโฟลิคจะทำให้เด็กมีพัฒนาการทางสมองและประสาทต่ำ อันเนื่องมาจากกระดูกสันหลังมีการก่อรูปและปิดไม่สนิท
• จากการสังเกตพบได้ว่ามะเร็งบางชนิดจะเติบโตได้ดีเมื่อร่างกายขาดกรดโฟลิค (4, 5)
• ภาวะการมีสารโฮโมซีสเทอีนสูงเกินปกติ (Homocysteinemia) : ภาวะนี้เกิดเนื่องจากการเพิ่มขึ้นของปริมาณสารโฮโมซีสเทอีนในกระแสโลหิต สารดังกล่าวเป็นผลพลอยได้ที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ขณะที่เกิดการสันดาปของกรดอะมิโน ซึ่งการเพิ่มขึ้นนี้จะมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของอัตราเสี่ยงในการเป็นโรคหัวใจ ไขมันอุดตันในหลอดเลือดสมอง และเกิดโลหิตแข็งตัวเป็นก้อนอุดตันทางเดินของกระแสโลหิตในเส้นเลือดบริเวณรอบนอกตามแขนขา และปัจจัยเสี่ยงอื่นๆอีกที่จะตามมาคือ การมีคอเลสเตอรอสเพิ่มขึ้น ความดันเลือดสูง และเบาหวาน (5)

ขนาดรับประทานในการป้องกันโรคโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดงใหญ่กว่าปกติ (Megaloblastic anemia) ในสตรีมีครรภ์คือ 200-500 ไมโครกรัมต่อวัน หากต้องการเพื่อเสริมกรดโฟลิคให้แก่ร่างกายในคนที่ขาดควรรับประทาน 250-1000 ไมโครกรัมติดต่อกันหนึ่งเดือนจนกระทั่งมีการตอบสนองจากกระบวนการสร้างเม็ดเลือดที่สมบรูณ์ แล้วเปลี่ยนมารับประทานในขนาดที่ลดลงเหลือ 400ไมโครกรัมต่อวันแทน (2) โฟเลทเป็นสารอาหารจำเป็นในนมมารดาที่ใช้เลี้ยงทารก จากรายงานแสดงให้เห็นว่าทารกที่ได้รับการเลี้ยงดูให้ดื่มนมมารดาจะได้รับโฟเลทจากนมมารดาปริมาณเฉลี่ย 80 ไมโครกรัมต่อวัน และในสตรีให้นมบุตรจะต้องการโฟเลทเพิ่มในปริมาณ 150-200 ไมโครกรัมต่อวันเพื่อเสริมให้เพียงพอต่อทั้งมารดาและทารก (9)

ผลข้างเคียง: โดยปกติแล้วร่างกายคนเรานั้นทนต่อโฟเลท หรือกรดโฟลิคได้ดี มีการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการรับประทานโฟเลท หรือกรดโฟลิคมากถึง 5,000 ไมโครกรัมต่อวันนั้นไม่เกิดผลข้างเคียงในผู้กินเลย (9) ซึ่งนั่นหมายความว่าการรับประทานโฟเลทวันละ 400 ไมโครกรัมย่อมปลอดภัยต่อผู้บริโภค แต่ผลข้างเคียงอาจเกิดขึ้นได้ในรายที่มีการรับประทานโฟเลทมากกว่าค่า RDA 10 เท่าติดต่อกันนานถึงหนึ่งเดือน(1)

ปฎิกริยากับสารอื่นๆ: กรดโฟลิคจะทำงานได้ดีเมื่อร่วมกับวิตามินบี 12 วิตามินบี 6 และโคลีน (13) สารอื่นที่มีผลต่อปริมาณกรดโฟลิคในร่างกายคือ ยาระงับอาการชัก ยาคุมกำเนิด ยารักษาวัณโรค แอลกอฮอล์และสารในกลุ่มที่มีฤทธิ์ต่อต้านกรดโฟลิค สารเหล่านี้ล้วนมีผลทำให้เกิดอาการขาดโฟเลทได้ (2)