โสมเกาหลี

ชื่อวิทยาศาสตร์: Panax ginseng C. A. Meyer (1-3)

 
ชื่อสามัญ: Panax, Korean ginseng, Asian ginseng (1-3)
 

ข้อมูลทั่วไป: มันเป็นพืชสมุนไพรโบราณที่มีราคาแพงที่สุดรู้จักกันเป็นอย่างดีในประเทศจีนและเกาหลีว่าเป็น "ราชาแห่งสมุนไพร" ชาวจีนโบราณเชื่อกันว่า มันเป็นสิ่งที่ช่วยเพิ่มพลังทางเพศและความสามารถในการสืบลูกหลานรวมทั้งช่วยทำให้มีชีวิตยืนยาว (4) แน่นอนที่สุดสมุนไพรแสนวิเศษที่ว่านี้ก็คือ "โสม" นั่นเอง โสมถูกนำมาใช้เป็นพัน ๆ ปีมาแล้วในซีกโลกตะวันออก โดยเฉพาะในประเทศจีน ชื่อเสียงของโสมเริ่มกระฉอนไปทั่วประเทศจีนทั้งๆที่ต้นกำเนิดอันแท้จริงของมันนั้นมาจากประเทศเกาหลี เพราะในอดีตกาลโสมนับเป็นบรรณนาการล้ำค่า จากประเทศเกาหลีเพื่อมาถวายจักรพรรดิ์ของจีน (4) ทางการแพทย์ดั้งเดิมจะใช้โสมรักษาผู้ป่วยเพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งแห่งพลังธรรมชาติของร่างกายไปจนถึงจิตวิญญาณ ในตำรายาโบราณเล่มแรกของชาวจีนได้กล่าวอ้างและระบุว่าโสมช่วยทำให้ระบบประสาทที่ถูกรบกวนได้รับการผ่อนคลาย ช่วยให้มีสมาธิ ช่วยการทำงานของสมอง และโดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วยให้มีอายุยืนนาน (4, 5) ที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ไม่แตกต่างไปจากความสามารถในการเป็นสาร "อะแดปโตเจ็น" (สารที่ช่วยปรับตัวให้ร่างกายมีประสิทธิภาพตามต้องการ) ที่นักวิจัยยุคใหม่จำนวนมากได้กล่าวอ้างสรรพคุณของโสมเลย (1-5, 8, 11, 23, 30, 31) แม้ว่าโสมจะมีชื่อเสียงโด่งดังและได้รับความชื่นชมอย่างมากจากชาวจีนแต่ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของมันกลับอยู่ที่ประเทศเกาหลี โสมที่ดีที่สุดนั้นต้องเป็นโสมที่ปลูกและผลิตที่ประเทศเกาหลี หรือเราอาจกล่าวได้ว่าโสมเกาหลีเป็นโสมเป็นพันธุ์ที่ดีที่สุดในจำนวนโสมหลายๆพันธุ์ นั่นทำให้บทสรุปไปในทิศทางเดียวกันกับนักวิทยาศาสตร์ทั้งหลายว่า โสมเกาหลีมีสรรพคุณทางยาและการรักษาโรคมากที่สุดกว่าโสมชนิดอื่น โสมเกาหลีเป็นสายพันธุ์ที่ใกล้ชนิดกับโสมสายพันธุ์อเมริกามาก (Panax quinquefolium L.)และจะห่างไกลกันสักหน่อยหากเทียบกับโสมสายพันธุ์จากไซบีเรีย (Eleutherococcus senticosus) โดยทั่วไปโสมเกาหลีจะถูกปลูกตามไหล่เขาแบบขั้นบันไดและต้องใช้เวลานานราว 4-6 ปีกว่าจะโตเต็มที่(1) ผลจากงานวิจัยระบุว่าโสมที่มีสรรพคุณในทางการรักษามากที่สุดคือโสมอายุ 6 ปี (27, 28) โสมที่ขายกันอยู่นั้นมี 2 รูปแบบ คือ โสมขาวเป็นการนำรากโสมมาตากแห้ง(มักปอกเอาเปลือกนอกออกก่อน) และโสมแดงที่เตรียมได้จากการนำรากโสมมาอบด้วยไอน้ำแล้วทำให้แห้งโดยไม่ต้องปลอกเปลือกด้านนอกออก (1) โสมแดงจะมีสารซาโปนินและสารอื่นๆที่แตกต่างจากโสมขาว ซึ่งสารเหล่านั้นอาจเป็นผลพลอยได้ที่เกิดขึ้นระหว่งขบวนการอบไอน้ำ (1) ชื่อเสียงของโสมเกาหลีเริ่มขึ้นในแถบซีกโลกตะวันออกและแผ่ขยายไปจนเป็นที่รู้จักทั่วโลก ในปัจจุบันราคาของโสมเกาหลีนั้นจะสูงอยู่เสมอ ทั้งนี้เพราะรัฐบาลเกาหลีนั้นเข้มงวดอย่างยิ่งในการผลิตและซื้อขายรากโสม ตลาดใหญ่ของรากโสมต้นตำรับนั้นอยู่ในประเทศจีน และในชุมชนจีนโพ้นทะเล ขณะที่โสมในรูปแบบสกัดจะแพ่รหลายในวงการอุตสาหกรรมผลิตยาและเครื่องสำอางค์

 

ส่วนที่ใช้: ราก

 

ประโยชน์: นับเนื่องเวลามาหลายพันปีแล้วที่โสมถูกใช้เป็นยาบำรุงกำลังโดยช่วยเสริมสร้าง ความอดทนแข็งแกร่ง ความกระตือรือร้น ความสมดุลอย่างกลมกลืนลงตัว และสุขภาพที่ดีสมบรูณ์ในทุกๆด้าน ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาและทางคลินิคของโสมได้รับการศึกษามากว่า 30 ปี นักวิจัยหลายกลุ่มได้ทำการทดลองซ้ำแล้วซ้ำอีก และได้ผลที่เหมือนกันสองอย่างคือโสมมีฤทธิ์เป็นอะแดปโตเจน (1, 4, 23) กล่าวคือช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งคงทนของร่างกายต่อความตรึงเครียด หรือความเป็นพิษทางกายภาพ เคมี หรือชีวภาพ และช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพทั้งทางร่างกายจิตใจ (4, 23) ข้อดีทั้งสองอย่างนี้เป็นผลมาจากสารซาโปนินจากโสมนั่นเอง โสมมีฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลางกับระบบหัวใจและหลอดเลือด ช่วยเพิ่มการทำงานของภูมิคุ้มกันและการสันดาปพลังงาน นอกจากนี้ยังช่วยปรับสมดุลทางชีวภาพและมีฤทธิ์ช่วยต้านความตึงเครียดอีกด้วย (1-5, 23, 27, 28) มีงานทดลองหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่าโสมช่วยเพิ่มการเรียนรู้ ความจำ และความสามารถทางกายภาพในสัตว์ทดลอง(6, 7) โสมยังช่วยเพิ่มการเผาผลาญพลังงานและเพิ่มความทดทานต่อการติดเชื้อในสัตว์ทดลองด้วย(27, 28, 29) โสมถูกนำมาใช้เป็นอาหารเสริมสำหรับ

 
  • ผู้ป่วยพักฟื้น
  • เหนื่อยล้า
  • อ่อนแอ
  • ป้องกันหมันในชาย
  • วิตกกังวลและเครียด
  • เพิ่มการเรียนรู้และความจำ
  • ในคนขาดสมาธิ

ขนาดรับประทาน: มีคำแนะนำว่าควรรับประทานโสมในตอนเช้าโดยรับประทานในรูปของรากตากแห้งวันละ 0.6-2 กรัม (1) ระยะเวลาในการรับประทาน คือนาน 3 อาทิตย์- 3 เดือน จึงเห็นผลทางการรักษา (22)

 

ความปลอดภัย: โสมสกัดนั้นไม่มีผลร้ายใดหากรับประทานตามขนาดที่แนะนำ มีการศึกษาจำนวนมากได้ยืนยันถึงความปลอดภัยของโสมไม่มีความเป็นพิษ และไม่มีปฎิกริยากับยาอื่น อย่างไรก็ตามการได้รับโสมในปริมาณเกินขนาดจะทำให้นอนไม่หลับ ความดันโลหิตสูงและผลข้างเคียงอื่น (22) เหมือนกับยาทั่วไปโสมถูกห้ามใช้ในเด็กทารก เด็กเล็ก และหญิงระหว่างตั้งครรภ์ และให้นมบุตรเนื่องจากยังไม่มีข้อมูลเพียงพอในเรื่องนี้

 

ปฎิกริยากับสารอื่น:โสมถูกใช้อย่างปลอดภัยเพื่อเป็นยาบำรุงสุขภาพมาหลายศตวรรษ โดยผู้คนจำนวนมหาศาลในประเทศแถบตะวันออกไกล และไม่มีอันตรายใด ๆ ปรากฏ ยังไม่พบปฎิกริยากับสารอื่นใด โสมอาจมีผลส่งเสริมอย่างมากหากรับประทานร่วมกับคาเฟอีนและยาหรือสารกระตุ้นต่างๆ

 
เอกสารอ้างอิง:
  1. Bradley P. R. Ginseng. In: British Herbal Compendium. Vol.1 1992. British Herbal Medicine Association, Bournemouth. pp.: 115-118.
  2. The BHMA Scientific Committee. Ginseng. In: British Herbal Pharmacopoeia. 1996. Medicine Association, Bournemouth. pp.: 89-90.
3. Wichtl, M. and Bisset N.G., eds. 1994. Herbal Drug and Phytopharmaceuticals. . Medpharm GmbH Scientific Publisher, Stuttgart. pp.: 236-238.
  4. Sang L.Y. Ginseng: The world’s most expensive folk medicine. In: The Mandarin 1990/12: 1, pp: 22-27.
  5. Japanese Pharmacopoea 1972. pp:113.
6. Elden H.R. Ginsenosides New Uses For An Old Root. DCI/April 1990: 36-36, 38, 40, 82.
7. Petkov V.D. and Mosharrof A.H. Age- and Individual-related Specificities in the Effects of Standardized Ginseng Extract on Learning and Memory (Experiments on Rats). Phytotherapy Research. Vol.1 No.2, 1987: 80-84
8. Avakian E.V. et.al. Effect of Panax ginseng Extract on Energy Metabolism during Exercise in Rats. Planta Medica. 1984: 151-154.
9. Namba T. et.al. Hemolytic and Its Protective Activity of Ginseng Saponins. Chem. Pharm. Bull. 21 (2); 1973: 459-461.
  10. Namba T. et.al. Fundamental Studies on The Evaluation of The Crude Drugs (I): Hemolytic and Its Protective Activity of Ginseng Saponins. Planta Medica. Vol.25; 1974: 27-38.
  11. Nitta H, et.al. Panax ginseng extract improves the performance of aged Fischer 344 rats in radial maze task but not in operant brightness discrimination task. Biol Pharm Bull 1995 Sep;18(9):1286-8.
  12. Takahashi M, Tokuyama S, and Kaneto H. Anti-stress effect of ginseng on the inhibition of the development of morphine tolerance in stressed mice. Jpn J Pharmacol 1992 Jul;59(3):399-404.
  13. Ng TB. and Yeung HW. Hypoglycemic constituents of Panax ginseng. Gen Pharmacol 1985;16(6):549-52.
  14. Yokozawa T. and Oura H. Effect of ginseng extract on lipid and sugar metabolism II. Nutritional states in rats. Chem Pharm Bull (Tokyo) 1976 May; 24(5):987-90.
  15. Yokozawa T., Seno H., and Oura H. Effect of Ginseng extract on lipid and sugar metabolism. I. Metabolic correlation between liver and adipose tissue.. Chem Pharm Bull (Tokyo) 1975 Dec;23(12):3095-100.
  16. Morris AC. et.al. No ergogenic effect of ginseng ingestion. Int J Sport Nutr 1996 Sep; 6(3):263-71.
  17. Nagasawa T., Oura H., Hiai S., and Nishinaga K. Effect of ginseng extract on ribonucleic acid and protein synthesis in rat kidney. Chem Pharm Bull (Tokyo) 1977 Jul; 25(7):1665-70.
  18. Yamamoto M., Kumagai A., and Yamamura Y. Stimulatory effect of Panax ginseng principles on DNA and protein synthesis in rat testes. Arzneimittelforschung 1977 Jul; 27(7):1404-5.
19. Yamamoto M., Takeuchi N., Kumagai A., and Yamamura Y. Stimulatory effect of Panax ginseng principles on DNA, RNA, protein and lipid synthesis in rat bone marrow. Arzneimittelforschung 1977; 27(6):1169-73.
20. Oura H., Hiai S., Odaka Y., and Yokozawa T. Studies on the biochemical action of ginseng saponin. I. Purification from ginseng extract of the active component stimulating serum protein biosynthesis. J Biochem (Tokyo) 1975 May; 77(5):1057-65.
21. Salvati G. et.al. Effects of Panax Ginseng C.A. Meyer saponins on male fertility. Panminerva Med 1996 Dec;38(4):249-54
22. McGuffin M. Panax ginseng C.A. Mey. In: American Herbal Products Association’s Botanical Safety Handbook. 1997. CRC PRESS, Washington, D.C. pp: 81.
23. Chinese Herbal Medicine: Materica Medica Revised edition. 1993. Eastland Press, Incorporated, Washington, D.C. pp: 314-317.
24. Song Z. et.al. Effects of ginseng treatment on neutrophil chemiluminescence and immunoglobulin G subclasses in a rat model of chronic pseudomonas aeruginosa pneumonia. Clin Diagn Lab Immunol 1998 Nov; 5(6):882-7
  25. Zhao R. and McDaniel W.F. Ginseng improves strategic learning by normal and brain-damaged rats. Neuroreport., May 11;9(7), 1998: 1619-24.
  26. Choi Y.D., Xin Z.C., and Choi H.K. Effect of Korean red ginseng on the rabbit corpus cavernosal smooth muscle. Int J Impot Res., Mar;10(1), 1998:37-43
  27. Hu S., Concha C., Cooray R., and Holmberg O. Ginseng-enhanced oxidative and phagocytic activities of polymorphonuclear leucocytes from bovine peripheral blood and stripping milk. Vet Res 1995; 26(3):155-61
  28. ความลับของโสม
  29. โสมราชาแห่งสมุนไพร
  30. Buchman D.D. Herbal Medicine: The Natural Way to Get Well and Stay Well. 1996. Wings Books, New Jersey. pp: 45-50, 122, 150, 153, 171, 173, 185, 199, 204, 251.
  31. Bartram T.H. Thomas Bartram’s Encyclopedia of Herbal Medicine. Grace Publisher, Great Britain. pp: 199-200.


Copyright © 2000 E-sense Ltd.
99/3-4 Ratanachart Bldg. Moo 8, Km 2.7
Bangna-Trad Rd., Bangkok 10260, Thailand


Reviewed: 1 Jun 2001